Nguyễn Đạt
Trích đăng với sự chấp thuận của tác giả
và của
Một cô chuyên viên ngân hàng người Pháp và anh bác sĩ Mỹ rủ tôi tháp tùng một chuyến đi lên Cao Bằng và Lạng Sơn thay vì đi Sapa và Lào Cai để ngắm đỉnh Fansipan cao nhất Việt Nam như dự trù. Tôi chỉ còn 2 ngày 1 đêm ở Cao - Lạng mà thời gian đi & về đã mất phân nửa vì đường xa (va km phía Bắc Hà Nội) và xấu nhưng càng đến gần hồ Ba Bể (Bắc Cạn) và thác Đầu Đẳng, cảnh càng đẹp. Chúng tôi chỉ ghé một làng dân tộc Tày, chụp hình ở thác Bản Giốc trước khi về ngủ đêm trong 1 khách sạn khá sạch sẽ. Sáng sớm, anh hướng dẫn du lịch đưa chúng tôi đi mua sắm tại thị trấn Bằng Tường (ngay biên giới Hoa -Việt) rồi đi xem những núi và hang động đá vôi nổi tiếng nhất là động Tam Thanh & Nhị Thanh, hòn Vọng Phu với sự tích về nàng Tô Thị, phố Đồng Đăng và con sông Kỳ Cùng, đến , đi chợ Kỳ Lừa để thấy người Dao, Tày, Nùng, H'Mông...(chỉ có thể phân biệt qua trang phục riêng của mỗi sắc dân, trông rất đẹp!) buôn bán & trao đổi hàng hóa. Họ thường ra chợ trời này để bán hàng thủ công mỹ nghệ cho du khách, bán gia súc , thú rừng và nhiều loại nông lâm sản khác đổi lấy hàng tiêu dùng từ Trung Quốc ngay biên giới tại cửa khẩu Hữu Nghị. Sau đó, chúng tôi vội quay về Hà Nội, trong khi đoàn du lịch lữ hành tiếp tục đi về Lào Cai và Sapa. Tôi thấm mệt sau cuộc hành trình vội vã nhưng nhờ đó tôi mới biết thêm chút ít về đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số miền núi Đông Bắc. Họ còn nghèo khổ lắm, thiếu ăn, thiếu nước, thiếu gần như mọi thứ tiện nghi của một đời sống văn minh nhưng họ rất tự trọng, chất phác, thẳng thắn và hiếu khách. Một anh hướng dẫn viên du lịch cho tôi biết hàng chục ngàn dân miền núi phía Bắc đã được kêu gọi di dân vào Tây Nguyên suốt mấy năm qua thay vì bám trụ vùng núi hình cánh cung với nhiều hang động đá vôi rất đẹp này. Vì thế, tôi đề nghị với 2 người bạn mới là sẽ cố gắng đi Tây Nguyên (Ban Mê Thuộc, Pleiku, Kontum), trở lại Đà Lạt & Blao (Lâm Đồng) -nơi mà tôi đã có một thời gian gắn bó với nhiều kỷ niệm. Xa lộ Trường Sơn đã khởi công để mở đường cho một hướng phát triển mới mà bắt đầu là sự di dân ồ ạt từ các tỉnh thành phía Bắc vào Tây Nguyên khai khẩn, phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở cho sự ổn định chính trị & quốc phòng của một vùng chiến lược hiểm yếu của Việt Nam. Tôi cũng sẽ cố gắng đến vùng núi Tây Bắc và chiến trường Điện Biên Phủ, xem đỉnh Fansipan cao nhất Việt Nam (3143m), viếng Sapa & Lào Cai, thăm vùng núi Ba Vì, Tam Đảo, mong được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các cô gái dân tộc Thái nổi tiếng trong một ngày gần đây. Non nước phía Bắc còn rất nhiều cảnh đẹp mà tôi chưa được biết đến!
Trở lại Hà Nội vào lúc xế trưa, tôi ghé Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam trên đường Đinh Tiên Hoàng nhìn ra Hồ Gươm. Anh Thành (TTK) hỏi tôi nghĩ sao về chuyện nên giữ hay nên phá bỏ phố cổ? một phần hay toàn diện? Tôi là người mới lần đầu đến và ngủ qua đêm ở khu phố cổ Hà Nội, chưa biết rõ gì về đời sống & văn hóa; trong khi các anh chị em đã sinh ra, lớn lên và sống gắn bó gần hết đời mình nơi đây thì chắc chắn là các anh chị cũng hiểu rõ cái gì cần phải giữ lại, cái gì phải vứt bỏ để làm cái mới tốt đẹp hơn. Dưới mắt tôi, thành thật mà nói thì khu phố cổ Hà Nội cũng đã trở nên hỗn loạn, tạp nhạp, lai căng và quá cũ kỹ, thậm chí mất vệ sinh, không tốt cho sức khỏe và không an toàn cho tính mạng con người! Thẳng thắn mà nói cũng chẳng có bao nhiêu cái cũ (rất ít kiến trúc Á Đông & Trung Hoa còn sót lại, như những cổng thành, chùa miếu...; đa số là kiến trúc thời thực dân Pháp nhỏ hẹp, tối tăm, thiếu vệ sinh và an toàn!) đáng quý cần giữ lại khi mà cái "hồn" xưa , cái không khí quen thuộc, cái sinh hoạt văn hóa truyền thống tiêu biểu cho Hà Nội cũng không còn thấy trong khắp 36 phố phường mà tôi đi qua mấy hôm nay. Người Hà Nội hôm nay không khác gì người Saigon, thậm chí còn có những cái tân tiến vượt trội! Giữ chăng là những di tích lịch sử tiêu biểu, những nét cổ truyền điển hình cho Hà Nội "vang bóng một thời" chứ còn mấy cái cũ mà Tây chẳng ra Tây, Ta cũng chẳng ra Ta thì giữ làm gì cho rối mắt và thêm bẩn! Chính người Hà Nội mới biết được họ muốn giữ lại cái gì? Tại sao cần phải giữ lại? Giữ lại như thế nào cho đàng hoàng mà không cản trở sự phát triển của xã hội và sự an toàn & vệ sinh cho người dân địa phương. Cây xanh và nhiều hồ là một điều mà tôi thích nhất nên rất mong Hà Nội bảo vệ và phát triển thêm cho một thủ đô văn minh và trong lành.
Chia tay với Hội KTS Việt Nam, tôi hối hả ra taxi đi ra phi trường Nội Bài. So với Tân Sơn Nhất, Nội Bài quá cũ kỹ, thưa vắng, thảm nhăn nhúm, phòng vệ sinh (restroom/ WC) không có được 1 miếng giấy để lau khô hay chùi tay, hải quan & công an cũng quan liêu, hách dịch và gây khó dễ ! Nhà ga mới đang xây để xứng đáng là một phi trường quốc tế của thủ đô Hà Nội. Trong lúc chờ đợi, tôi có dịp trò chuyện với một số em đi làm thuê cho Đài Loan và Đại Hàn, có 3 người là du khách từ Hải Phòng đến thăm bà con ở Mỹ thì tôi mới có thể hiểu biết thêm về những người Việt Nam phải đi ở đợ cho ngoại quốc, những suy nghĩ, tâm tư và hoàn cảnh của đồng bào tôi ở miền Bắc vốn đã sống dưới chế độ cộng sản rất lâu. Nhờ đó, tôi cảm thấy chuyến đi Việt Nam lần này đã cho tôi khá đủ những tài liệu bổ ích và giá trị về quê hương và đồng bào tôi hôm nay. Xin cám ơn những người mà tôi tình cờ quen biết trong chuyến đi này đã giúp cho tôi hiểu rõ hơn về Việt Nam, đã dành cho tôi những tình cảm trân trọng và thân thiết như ruột thịt chứ không xem tôi là một "Việt Kiều" - một danh xưng mà tôi ghét thậm tệ khi nghe người ta gọi mình như vậy!
Chiếc máy bay của Hàng Không Việt Nam đưa tôi rời Hà Nội vào lúc 5:35 pm chiều cuối năm 2000, tạm biệt Việt Nam - quê hương tôi đã sinh ra và lớn lên để trở lại Los Angeles - quê hương thứ hai của tôi: Hoa Kỳ, với thực tế là phải "cày" để trả nợ đời và để cám ơn đất nước đã cưu mang và giúp tôi có được cơ hội sống còn và thăng tiến - điều mà trước đây ở Việt Nam, chính quyền cộng sản đã khước từ hết sức tàn nhẫn với một đứa "con Ngụy" như tôi ! Dù sao đi nữa, tôi vẫn thấy nhớ Việt Nam như một nỗi nhớ nhà, tôi vẫn mong mọi người Việt Nam sẽbiết thương đồng bào Việt Nam như thương anh chị em ruột thịt của mình để không còn thù hận và chia rẻ, để cùng hợp sức xây dựng một Việt Nam độc lập, tự do, dân chủ và giàu mạnh thật sự . Tôi thật không quan tâm nếu như có ai đó lên án cá nhân tôi là có hành động và thái độ "tiếp tay Việt Cộng," mà tôi chỉ cần làm hết sức mình cho đồng bào nghèo khổ của tôi ở quê nhà mà không chút tự tư, tự lợi là tôi đã có được niềm vui an lạc rồi; huống hồ là tôi lại được đi suốt con đường cái quan để tha hồ ngắm nhìn quê hương tôi hôm nay thì vui sướng biết bao. Giá như những người chống Cộng quá khích cực đoan cũng có được cơ hội về thăm Việt Nam để nhìn cho rõ đất nước và đồng bào mình như tôi thì chắc hẳn là họ sẽ có cái nhìn, suy nghĩ và hành động tích cực và hiệu quả hơn là chỉ biết chưởi bới, chụp mũ, tranh cãi, bôi nhọ lẫn nhau! Tôi cũng muốn những người lãnh đạo Việt Nam hôm nay hãy tỏ ra thành tâm lắng nghe ý kiến của người dân và lương thiện hơn trong việc giải tỏa thù hận để đoàn kết dân tộc, xây dựng một Việt Nam thật sự giàu mạnh, dân chủ, tự do và tiến bộ. Người dân Việt Nam hôm nay đã không còn quá ngây thơ, khờ dại để tin vào những thủ đoạn chính trị lừa mị, bịp bợm, những trò láu cá vặt theo kiểu quân phiệt hay băng đảng mafia... Mỗi bên, dù Quốc Gia hay Cộng Sản, hãy nhìn về quyền lợi tối thượng của đất nước & dân tộc mà thành tâm và lương thiện hơn 1 chút nữa thì may ra Việt Nam sẽ có phước lớn trong thiên niên kỷ mới! Phải chi ai cũng biết sám hối và nhận trách nhiệm một cách can đảm thì Việt Nam của tôi đâu đến nỗi đau khổ, nghèo đói triền miên ? "Con đường Cái Quan" sẽ có thêm một người em là xa lộ Trường Sơn có vai trò quan trọng về chính trị, quốc phòng và kinh tế trong tương lai nhưng con đường đi tới tương lai của Việt Nam dường như vẫn mịt mờ như số phận của 80 triệu đồng bào tôi ở bên nhà - cho nên họ cứ muốn ra đi tìm một hứa hẹn ở xứ người?
"Đi Suốt Con đường Cái Quan," một ước vọng mà tôi ôm ấp từ lâu mãi đến nay tôi mới có thể thực hiện được. Đồng bào tôi, dù sống ở đâu, họ vẫn cần cù, lam lũ, chịu khó để có được miếng ăn, manh áo, vẫn chịu đựng âm thầm như những người lính chỉ biết cúc cung tuân thủ tất cả mệnh lệnh từ cấp trên, cho dù phải đi vào chổ chết, cho dù cấp chỉ huy & lãnh đạo của họ hết sức dốt và tồi !
Tôi chỉ mong rằng một ngày nào đó, đồng bào tôi sẽ không còn nghèo đói, khổ sở, lạc hậu, không còn phân biệt kỳ thị vì dù ở miển Nam - Trung - Bắc , dù ở đồng bằng - miền núi & cao nguyên - duyên hải, dù ở trong nước hay ngoài nước, dù là Quốc Gia hay Cộng Sản cũng đều có chung một cội nguồn lịch sử , sống chung một lãnh thổ Việt Nam, cũng đã chia sẻ biết bao ước vọng lẫn lầm than thì chúng ta vẫn cần biết thương yêu nhau, thông cảm và tin tưởng lẫn nhau để xây dựng và bảo vệ quê hương này của chúng ta - một "Gia Tài của Mẹ" (*) để lại cho chúng ta đã quá nhiều tang thương!
Trong chuyến bay từ Taipei vào Saigon, tôi thật sự không ưa nỗi những anh Đài Loan đến với quê tôi như là một "nhà thổ" mà mục đích chính là để giải quyết sinh lý - dù dưới hình thức du lịch (sex tour) hay cưới vợ thì cũng vậy thôi. Thực tế là ai ở Việt Nam cũng biết là rất đông trong số những du khách từ Đài Loan, Trung quốc, Đại Hàn hay từ các nước Âu Châụ đến Việt Nam thay vì Thái Lan là do họ sợ AIDS/HIV chứ đâu phải ai trong bọn họ cũng đều đến Việt Nam để du lịch hay làm ăn một cách lương thiện. Danh dự của Việt Nam, sĩ diện của một dân tộc đã và đang bị những tên mất dạy này chà đạp mà sao chính quyền và các đoàn thể (phụ nữ, thanh niên...) không có biện pháp hành chánh nào xử lý kiên quyết hơn với những tổ chức sex tour và những cuộc hôn nhân như vậy? Vì muốn thoát khỏi nghèo đói, biết bao cô gái Việt Nam đã và đang tiếp tục làm những con thiêu thân lao vào chổ chết, bất chấp tất cả, mặc kệ rủi ro. Bên cạnh đó, phải kể đến chuyện một số "Việt kiều" bất lương cùng với bọn du khách sex tour và ma cô qưốc tế đang biến Saigon và Việt Nam trở thành một Bangkok thứ hai với nhiều hình thức lường gạt các cô gái nhẹ dạ, tham tiền, muốn đi ra nước ngoài để rồi trở thành những nạn nhân đáng thương của bọn mãi dâm, buôn gái, hôn nhân trá hình hay tổ chức kinh doanh theo kiểu sex tour . Không hiểu tại sao Việt Nam lại chấp nhận những tệ nạn này ngày càng lan rộng? "Nghèo cho sạch, rách cho thơm" - câu nói này hình như đã lỗi thời tại Việt Nam, khi mà dollars đang khiến các cô gái Việt Nam vốn hiền hậu, nết na trở thành những con thiêu thân mất hẳn lý trí và đạo đức ! Vì vậy mà hôm nay, tôi cũng xin được nói với những "Việt Kiều" trở về Việt Nam để hưởng thu một điềụ: Nếu trở về Việt Nam bằng một tấm lòng với gia đình & quê hương thì hãy về nhưng xin đừng về Việt Nam để "hưởng thụ", dụ dỗ, lừa gạt chính đồng bào ruột thịt của mình, thậm chí với những người con gái đáng tuổi con cháu mình. Đó là 1 tội ác khó có thể nào vay mà không phải trả, dù đó là chuyện "ăn bánh, trả tiền"! Tôi mong được thấy hành động từ phía chính quyền, trách nhiệm giải quyết 2 vấn đề mãi dâm & ma túy này hoàn toàn thuộc về Đảng CS & Nhà Nước Việt Nam, nếu dung dưỡng thì đó sẽ là một trọng tội mà cả dân tộc và lịch sử sẽ không thể nào tha thứ. Tại sao cứ phải lo sợ cái gọi là "bóng ma" của "diễn biến hòa bình," trong khi thực tế có 2 vấn đề (mãi dâm & ma túy) hoành hành dữ dội và đang phá nát xã hội, hủy hoại tuổi trẻ Việt Nam thì Đảng & Nhà nước lại chưa kiên quyết trừng trị, ngăn cấm? Có phải Đảng & Nhà nước cố tình dung dưỡng? hay có một số cán bộ quyền lực nào đó đang dùng 2 loại "vũ khí " (ma túy & mãi dâm) đó làm biện pháp kinh tài bất chính nhằm thu lợi nhuận mà bất chấp tất cả, kể cả loại tội ác táng tận lương tâm nhất? Tôi không muốn tin đó là sự thật, nếu như họ còn biết họ là người Việt Nam. Saigon không thể là Bangkok thứ 2 và con gái Việt Nam không thể "làm đĩ" khắp mọi phương trời như vậy được. Đi ra nước ngoài với hy vọng có một tương lai tốt đẹp hơn là một nguyện vọng chính đáng nhưng tôi không thể chấp nhận quan niệm "...hy sinh đời bố, củng cố đời con" bất kể đạo đức, luân lý như vậy được! Phụ nữ Việt Nam luôn là một tấm gương sáng bao đời qua; thế mà hôm nay người con gái Việt Nam nỡ nào bất chấp tất cả để đổi lấy một mơ ước xa vời? Tôi rất mong được lên tiếng kêu gọi người Việt Nam trong nước và khắp thế giới hãy tiếp tay ngăn chận 2 thảm họa đang phát triển dữ dội tại Việt Nam để tuổi trẻ và tương lai Việt Nam của chúng ta không bị hủy hoại trong sự im lặng của cả một dân tộc. Nâng cao dân trí, cải thiện đời sống và luật pháp nghiêm minh có lẽ là phương cách hiệu quả nhất? Có một thực tế khiến tôi cảm thấy buồn cho giới trí thức miền Nam khi thấy họ dường như chỉ lo cho gia đình & bản thân mà không đủ can đảm để tranh đấu cho những lẽ phải, cho khoa học & kỹ thuật, cho đồng bào của họ, rất ngại va chạm với Đảng & Nhà nước, đôi lúc họ trở nên hèn đến mức không thể nào ngờ được họ có thể ...tệ đến như vậy! Đảng CSVN đã trở thành một gánh nặng mà cả dân tộc cứ phải è cổ nai lưng nuôi Đảng để họ mặc tình lãnh đạo một cách ...mày mò suốt 26 năm qua mà cũng chẳng thấy ai than phiền, quở trách khi họ sai lầm, thối nát?
Tại thành phố/ thị trấn, ai cũng có thể thấy nhà lầu và phố mới mọc lên nhiều hơn nhưng ra ngoại ô một chút là sẽ thấy người dân còn nghèo lắm, bám víu mảnh vườn với thu hoạch rất... "bèo" và bấp bênh! "Phồn vinh giả tạo" là một thực tế hiện nay tại Việt Nam. Đa số người dân phải chạy từng bữa ăn thì hỏi làm sao họ quan tâm gì đến chuyện tự do, dân chủ, môi sinh! Xin những người Việt Nam sống ở xứ người hãy nhìn về Việt Nam thực tế hơn một chút! Ngày nào Việt Nam còn có lãnh đạo tồi, còn có chia rẻ, thù hận, còn sự phân biệt đối xử và kỳ thị địa phương thì Việt Nam sẽ khó mà cất cánh!
Bước qua năm 2001 - ngưỡng cửa thế kỷ 21, Việt Nam còn biết bao điều khiến tôi trăn trở...
Nguyễn Đạt (12/2000)
Việt Báo Online , Diễn Đàn 15/04/2001